James Barnor negatifleri tutarken, Medway College, Rochester, yaklaşık 1960–1963
James Barnor, Medway College, Rochester, yaklaşık 1960–1963. © James Barnor / Courtesy Galerie Clémentine de la Féronnière.

James Barnor, Sony Dünya Fotoğrafçılık Ödülleri 2027’de onurlandırılacak

Kapak: James Barnor, Medway College, Rochester, yaklaşık 1960–1963. © James Barnor / Courtesy Galerie Clémentine de la Féronnière.

Sony Dünya Fotoğrafçılık Ödülleri’nin 2027 Fotoğrafçılığa Olağanüstü Katkı ödülü, Ganalı fotoğrafçı James Barnor’a verilecek. Programın 20. yılında seçilen Barnor’un kariyeri, Gana’nın bağımsızlık dönemindeki foto muhabirliğinden Akra ve Londra’nın sosyal yaşamını kayda geçiren portrelere, moda fotoğrafçılığına ve renkli fotoğraf laboratuvarlarına uzanıyor.

Ödül, 15 Nisan 2027’de Londra’da düzenlenecek yıllık gala töreninde takdim edilecek. Aynı gecede Sony Dünya Fotoğrafçılık Ödülleri’nin genel kazananları da duyurulacak. Barnor’un 50’den fazla eserini içeren retrospektif seçki ise 16 Nisan–3 Mayıs 2027 arasında Somerset House’da görülebilecek. Sony’nin uluslararası duyurusu 5 Kasım tarihini taşıyor; Türkiye basın bülteni 16 Kasım’da paylaşıldı.

Akra’dan Londra’ya uzanan görsel hafıza

Barnor, özellikle 1950’lerden 1970’lere uzanan çalışmalarında Siyah toplulukların gündelik yaşamını, stilini ve sosyal ilişkilerini fotoğrafladı. Akra’daki Ever Young stüdyosu, kentin sokakları ve Londra merkezindeki çalışmalarında kişilerin kimliklerine ve karakterlerine odaklandı. Ortaya çıkan arşiv, yalnızca bireysel portrelerden değil, hızlı toplumsal dönüşümlerin içinde yaşayan insanların kayıtlarından oluşuyor.

1929’da Gana’da doğan Barnor, mesleğe kuzeni ve portre fotoğrafçısı J. P. D. Dodoo’nun yanında başladı. 1950’de yeni kurulan Daily Graphic gazetesinin ilk kadrolu fotoğrafçısı oldu. Londra merkezli Daily Mirror Group’un Gana’da yayımladığı bu gazetedeki çalışmalarında mitingleri, sokak geçitlerini ve Kwame Nkrumah’ın bağımsızlık ilanı gibi tarihi gelişmeleri belgeledi. Gana’nın 1957’de bağımsızlığa ulaşmasını yaşayan toplumun gündelik deneyimleri de bu fotoğraflarda yer aldı.

1953’te Jamestown’da açtığı Ever Young stüdyosunda öğrencileri, mağaza çalışanlarını, trafik polislerini, hakimleri ve siyasi figürleri fotoğrafladı. Bu geniş insan yelpazesi, bağımsızlığa hazırlanan Gana’nın kendisini nasıl gördüğüne dair bir görsel kayıt meydana getirdi.

James Barnor’un Selina Opong portresi, Ever Young Studio, yaklaşık 1954–1956

Selina Opong, Gana’nın ilk kadın polislerinden biri; Ever Young Studio, yaklaşık 1954–1956. © James Barnor / Courtesy Galerie Clémentine de la Féronnière.

Renkli fotoğrafçılık ve Drum dönemi

Teknik bilgisini geliştirmek isteyen Barnor, 1959’da Birleşik Krallık’a taşındı. Kent’te Medway College of Art’ta eğitim gördü; ardından Colour Processing Laboratories’de renkli baskı teknisyeni olarak çalıştı.

Aynı dönemde Güney Afrika’da 1951’de kurulan ve apartheid karşıtı yayınlarıyla tanınan Drum için de fotoğraf üretti. Siyah modeller ve tanınmış kişiler üzerine portreleri, derginin kapaklarında ve moda sayfalarında yayımlandı. Londra’daki Afrika diasporasının yaşamını ve Swinging London döneminin kültürünü gösteren bu çalışmalar, sonraki kuşakların görsel üretimine de kaynaklık etti.

Yaklaşık on yıl sonra, Belçika ve Almanya’da Agfa-Gevaert bünyesinde eğitim alan Barnor, şirketin teknik temsilcisi olarak Gana’ya döndü. Ülkenin ilk renkli fotoğraf işleme laboratuvarını kurarak bu teknolojiyi yeni kullanıcılarla buluşturdu. Sonraki yaklaşık 20 yıl boyunca Gana’da yaşayan fotoğrafçı, Studio X23’te serbest çalıştı; gazetecilik faaliyetlerini ve Akra’daki kamu kurumları için projelerini sürdürdü.

Kilise kutlaması için giyinmiş iki arkadaş, James Barnor’un otomobili yanında, Akra

Kilise kutlaması için giyinmiş iki arkadaş, James Barnor’un otomobili yanında, Akra, 1970’ler. © James Barnor. Sony basın materyali.

Somerset House seçkisinde fotoğraflar, belgeler ve hatıralar

2027’deki retrospektif, Barnor’un Akra’dan Londra’ya gidişini, renkli fotoğrafçılık eğitimini ve Gana’ya dönüşünü izleyen bir anlatı kuracak. 50’den fazla eserin yanında kariyerinin farklı dönemlerini açıklayan belgeler ve hatıra materyalleri de sergilenecek. Böylece yalnızca bitmiş fotoğraflar değil, bu üretimi biçimlendiren deneyimler ve teknik dönüşümler de görünür olacak.

1990’ların başında Londra’ya yerleşen Barnor, bugün de Birleşik Krallık’ta yaşamını ve bilgi paylaşımını sürdürüyor. Ödüle ilişkin değerlendirmesinde fotoğrafçı bir ailede büyümesinin kendisine sağladığı öğrenme ortamını vurguluyor. Akra’da stüdyosunu açarken çalışmalarının onu bağımsızlık döneminden Londra’ya ve yeniden Gana’ya taşıyacağını öngörmediğini anlatıyor. Barnor, fotoğraf makinesinin yaşam boyu yol arkadaşı olduğunu; gittiği yerlerde öğrendiklerini başkalarına aktarmak için öğrenmeye devam ettiğini belirtiyor. Yeni kuşağın fırsatlarına işaret ederek serginin merakı, kişisel hikâyeleri ve bilgi paylaşımını teşvik etmesini umuyor.

Uluslararası sergiler ve koleksiyonlar

Hans Ulrich Obrist küratörlüğündeki retrospektif 2021’de Serpentine’de, 2022’de Lugano’daki MASI’de ve 2023’te Detroit Institute of Arts’ta gösterildi. Matthieu Humery’nin küratörlüğünü üstlendiği “James Barnor: Stories, Pictures from the Archive (1947–1987)” 2022’de LUMA Arles’ta açıldı. Aynı yıl Afrikalı fotoğrafçıları desteklemek için James Barnor Ödülü oluşturuldu.

“James Barnor, Studio of Life” 2023’te Anvers’teki FOMU’da sergilendi. Mayıs 2024’te Akra ve Tamale’de düzenlenen bir aylık James Barnor 95 festivali ise sanatçının 95. doğum gününü kutladı. Fotoğrafları 2025’te MoMA’nın “Ideas of Africa: Portraiture and Political Imagination”, 2026’da Fondation Cartier pour l’art contemporain’daki Ibrahim Mahama’nın “Le Temps des Récoltes” sergilerinde de yer aldı.

Barnor’un eserleri MoMA, Tate, Victoria and Albert Museum, National Portrait Gallery, Centre Pompidou, Musée du quai Branly–Jacques Chirac, Detroit Institute of Arts, Washington’daki National Gallery of Art ve Photo Elysée gibi kurumların koleksiyonlarında bulunuyor.

Ödülün 20. yılı ve organizasyon

Fotoğrafçılığa Olağanüstü Katkı ödülü, fotoğraf alanında etkili üretimleriyle tanınan isimleri onurlandırıyor. Önceki sahipler arasında Martin Parr (2017), Graciela Iturbide (2021), Edward Burtynsky (2022), Sebastião Salgado (2024), Susan Meiselas (2025) ve Joel Meyerowitz (2026) var.

Sony Dünya Fotoğrafçılık Ödülleri, Creo’nun fotoğrafçılık kolu World Photography Organisation tarafından düzenleniyor. 2007’de başlayan program, tanınmış ve yeni fotoğrafçıları uluslararası bir platformda buluşturuyor. Kazananlara Sony dijital görüntüleme ekipmanları, nakit ödüller ve Somerset House’daki yıllık sergide yer alma fırsatı sunuluyor; seçkiler daha sonra başka ülkelerde de gösteriliyor. Program, fotoğrafçıların kariyerlerini geliştirmelerine ve uluslararası görünürlük kazanmalarına katkı sağlamayı amaçlıyor.

World Photography Organisation, program ve yarışmalarıyla fotoğraf kültürünü, sanatçılar için fırsatları ve fotoğraf etrafındaki diyaloğu destekliyor. Sergileri on binlerce ziyaretçiyi bir araya getiriyor. Fotoğraf, sinema ve çağdaş sanatta çalışan Creo, Sony Geleceğin Film Yapımcıları Ödülleri ve PHOTOFAIRS gibi programları da yürütüyor. 2007’de World Photography Organisation olarak başlayan yapı, bu alanlardaki faaliyetlerini genişletti. Angus Montgomery Arts ile iş birliği yapan kuruluşun adı, Latince “yaratırım” anlamındaki kelimeden geliyor.

Sony Corporation, Sony Group’un tamamen sahip olduğu ve Entertainment, Technology & Services faaliyetlerinden sorumlu şirketi. Şirket, yaratıcılarla geleceğin eğlence deneyimlerini geliştirme yaklaşımında Kando ve Anshin kavramlarına yer veriyor: ilki duygusal etkiyi, ikincisi gönül rahatlığı, güvence ve güvenilirlik gibi anlamları ifade ediyor.

Kaynaklar: Sony Türkiye basın bülteni; Sony uluslararası duyurusu; World Photography Organisation.

Image

Tüm Teknolojik Gelişmelerden Anında Haberdar Olun